روز تهران مبارک

روز۱۴ مهرماه روز تهران مبارک

حدود۲۳۰ سال پیش آغا محمد خان قاجار تهران را به عنوان پایتخت برگزید ، و چون در نوروز بود و بخاطر تعطیلات نوروز و گم شدن این روز در تعطیلات نوروزی شورای شهر تهران در سال گذشته روز ۱۴ مهرماه را به عنوان روز تهران مشخص کردند.
شواهد تاریخی نشان میدهد در۱۴ مهرماه سال ۱۲۸۶ هجری شمسی در اولین دوره مجلس شورای ملی که بعد از مشروطیت تشکیل میشود، از شهر تهران به عنوان دارالخلافه نام برده میشود و برای اولین بار شهر تهران به صورت قانونی به عنوان پایتخت معرفی میشود.
هسته مرکزی روستای طهران امامزاده سید اسماعیل می باشد و سپس توسعه می یابد ، هنگامی که دور روستای طهران دیوار کشیدند ، برای آن مدرسه ای هم ساختند که خواهر شاه تهماسب صفوی بنیان گذار آن بود : از این رو آن را به نام مدرسه(خانم ) می خواندند .
تهران از همان آغاز شهر نشینی ، ویژگیهای منحصر به فردی داشته است . شاید ساخت نخستین مدرسه ، به ویژه همزمان با شکل گیری شهر ، آن هم توسط یک زن از همان ویژگیهای نادر فرهنگ مرد سالار ایران باشد . این که در آن مدرسه چه خوانده می شد ، چندان روشن نیست . اما به روال معمول مدرسه های آن دوران می توان گفت که در آن مباحث مربوط به فقه ، معارف اسلامی و ادبیات و شاید کمی هم ریاضیات و نجوم تدریس می شده البته خیر ، جای سئوال دارخواهر شاه تهماسب ، علاوه بر مدرسه و حمام ، تکیه ای در تهران ساخته بود این که چرا به جای مسجد تکیه ساخته اند . پایه گذار مباحث زیادی خواهد بود اما می توان حدس زد که مدرسه ، تکیه و حمام در فضای کوچک شهر طهران نخستین در فاصله کمی از یکدیگر قرار داشتند .
ظاهرا سرعت مدرسه سازی در طهران ، با توجه به شرایط آن روزگار و به رغم کمی ساکنان ، بالا بود ، در منابع صفوی از چند مدرسه دیگر هم نام می برند مانند : مدرسه چال در پشت امامزاده زید و نزدیک به بازار کفاش های امروز ، مدرسه رضائیه که بین عودلاجان و چاله میدان ، در خیابان پانزده خرداد امروز بود و نزدیک چهارراه سیروس فعلی بوده است و آخرین بنای آن را مرحوم سیدرضا فیروز آبادی ، بنیان گذار بیمارستانی به همین نام در شهر ری در دوره پهلوی اول ساخت .
مدرسه حکیم هاشم ، در کوچه تکیه دولت ، خیابان 15 خرداد امروز و شاید مسجد حکیم هاشم فعلی (مادرشاه سابق) در ادامه آن باشد . حکیم هاشم از پزشکان مشهور تهران است که این مدرسه و شاید مسجد را در دوره شاه سلیمان صفوی ساخت .
این که هدف از ساختن این مدرسه ها در تهران کوچک چه بوده نکته ای است که فهم آن شاید دلیلی تازه برای شکل گیری این شهر را بیان کند .